ترجمان دانش دانشگاه

طرح پژوهشی بررسی عوامل ژنتیکی مؤثر در اندومتریوز و نارسایی زودرس تخمدان (POF) با هدف شناسایی نشانگرهای زیستی مرتبط با این دو بیماری در دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام شد. آندومتریوز، نارسایی زودرس تخمدان و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک از مهم‌ترین اختلالات مؤثر بر سلامت باروری زنان و از عوامل شایع ناباروری به شمار می‌روند. با توجه به نقش عوامل ژنتیکی، هورمونی و محیطی در بروز این بیماری‌ها و کمبود اطلاعات جامع در استان آذربایجان غربی، مطالعه‌ای مبتنی بر جمعیت در شهرستان ارومیه طراحی شد.

این پژوهش با تمرکز بر نقش ژن‌ها در بروز ناباروری و اختلالات عملکرد تخمدان، به دنبال افزایش شناخت از مکانیسم‌های ایجاد بیماری و شناسایی افراد در معرض خطر بود. نتایج این مطالعه می‌تواند زمینه را برای تشخیص زودهنگام، غربالگری هدفمند و انتخاب راهکارهای درمانی مؤثرتر فراهم کرده و گامی در جهت ارتقای سلامت باروری زنان می‌باشد. در این پژوهش، اطلاعات پزشکی، جمعیت‌شناختی، آزمایشگاهی و سبک زندگی زنان شرکت‌کننده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این طرح به شناسایی افراد در معرض خطر، غربالگری زودهنگام و پیشگیری از عوارض بیماری‌ها می‌تواند کمک کند و مبنایی برای بهبود برنامه‌های تشخیص، درمان و ارتقای سلامت باروری زنان در منطقه باشد. 

نتایج برجسته این طرح پژوهشی عبارتنداز:

• شناسایی مهم‌ترین عوامل خطر مرتبط با بروز بیماری‌های مورد مطالعه، از جمله سن، شاخص توده بدنی، سابقه خانوادگی، عوامل هورمونی، سبک زندگی و سایر متغیرهای فردی و محیطی در جمعیت ارومیه.
• تعیین شاخص‌ها و بیومارکرهای بالینی مؤثر در تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و ارائه الگوی بالینی مناسب برای شناسایی افراد در معرض خطر.
• برآورد شیوع واقعی اندومتریوز، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و نارسایی زودرس تخمدان در زنان شهرستان ارومیه و فراهم شدن شواهد اپیدمیولوژیک معتبر برای برنامه‌ریزی‌های نظام سلامت.
• تدوین نقشه‌های جغرافیایی (Choropleth Maps) از پراکنش بیماری‌ها در مناطق مختلف شهرستان ارومیه و شناسایی کانون‌های پرخطر به منظور اولویت‌بندی مداخلات، برنامه‌های غربالگری و تخصیص بهینه منابع بهداشتی.
• ایجاد زیرساخت علمی برای سیاست‌گذاری سلامت باروری و فراهم شدن شواهد لازم برای طراحی برنامه‌های پیشگیری، غربالگری و مداخلات هدفمند در سطح استان.
• کمک به ارتقای تشخیص زودهنگام و کاهش ناباروری از طریق شناسایی به‌موقع زنان در معرض خطر و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد برای مراقبت و درمان.

پژوهشگران: مرتضی باقری، حجت قاسم نژاد برنجی، سونیا صادق پور، سمیرا فیروزیان